Endüstriyel tesislerde izolasyon, ısı kaybını azaltmak ve süreç sıcaklığını korumak için uygulanır. Ancak izolasyonun altında kalan metal yüzeyde, gözle görülmeyen bir bozulma süreci işleyebilir. Sektörde izolasyon altı korozyon olarak adlandırılan ve kısaltmasıyla CUI olarak geçen bu durum, bakım bütçelerinin önemli bir bölümünü oluşturur. Sorunun en zorlu yanı, hasarın izolasyon sökülene kadar fark edilmemesidir.
Nasıl Oluşur
İzolasyon altı korozyonun temel koşulu, metal yüzeye ulaşan nemin orada kalmasıdır. Nem birkaç yoldan sisteme girer. Yağmur ve kar, hasar görmüş kaplama birleşimlerinden içeri sızabilir. Yıkama ve buhar temizliği sırasında kullanılan su aynı yolu izleyebilir. Soğuk hatlarda ise nem dışarıdan girmez, yüzeyde yoğuşarak oluşur.
İçeri giren su izolasyon malzemesinin gözeneklerinde tutulur. Metal yüzeyle sürekli temas eden bu nem, koruyucu kaplama zayıfsa korozyonu başlatır. İzolasyonun ısıyı tutan yapısı da yüzeyin kurumasını geciktirdiği için süreç hızlanabilir.
Riskin Yüksek Olduğu Bölgeler
Korozyon her noktada aynı hızda ilerlemez. Suyun biriktiği ve tahliye olamadığı bölgeler önce etkilenir. Yatay boru hatlarının alt kısmı, destek ayaklarının çevresi, flanş ve vana birleşimleri, hat üzerindeki dirsekler ve enstrüman bağlantı noktaları bu grupta yer alır.
Sıcaklık da belirleyici bir başlıktır. Sürekli yüksek sıcaklıkta çalışan hatlarda yüzey kuru kaldığı için risk azalır. Ortam sıcaklığına yakın çalışan, aralıklı devreye giren ya da sık durdurulup çalıştırılan hatlarda ise ıslanma ve kuruma döngüsü tekrarladığı için risk artar. Karbon çelik hatlarda yaklaşık eksi on ile yüz yetmiş beş derece arasındaki çalışma aralığı sektörde riskli bölge olarak kabul edilir.
Aralıklı çalışan hatlar bu nedenle ayrı bir dikkat gerektirir. Duruş dönemlerinde soğuyan hatta yoğuşma oluşabilir ve bu döngü her devreye alışta tekrarlanır.
Kaplama Seçimi
İzolasyon altı korozyona karşı ilk savunma hattı izolasyon değil, metal yüzeydeki koruyucu kaplamadır. Kaplamanın çalışma sıcaklığına uygun seçilmesi ve uygulama öncesinde yüzey hazırlığının doğru yapılması, sistemin ömrünü doğrudan etkiler.
Yüzey hazırlığında bırakılan eksiklik, kaplamanın erken kalkmasına yol açabilir. Kaynak dikişleri, keskin köşeler ve bağlantı noktaları uygulama sırasında en çok atlanan bölgelerdir. Bu noktalarda ek özen gösterilmesi yerinde olur.
İzolasyon Malzemesinin Etkisi
Malzeme seçimi de riski etkiler. Su emme oranı düşük ve kapalı hücreli yapıya sahip malzemeler, nemin metal yüzeye ulaşmasını sınırlar. Foam glass ve kapalı hücreli elastomerik kauçuk bu özellikleriyle öne çıkan gruplardandır.
Lifli malzemelerde ise dış kaplamanın bütünlüğü daha kritik hâle gelir. Malzeme grupları ve kullanım alanları için endüstriyel izolasyon hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Dış Kaplama ve Detay İşçiliği
Sac kaplamanın bindirme yönü, suyun içeri girmesini engelleyecek biçimde planlanır. Dikey hatlarda üstteki parçanın alttakini örtmesi, yatay hatlarda ise bindirmenin üst tarafta kalması yaygın uygulamadır.
Vida delikleri, silikon uygulanan birleşimler ve enstrüman çıkışları en sık su geçiren noktalardır. Bu detayların uygulama sırasında ayrı ayrı kontrol edilmesi, sonradan yapılacak müdahaleden çok daha düşük maliyetlidir.
Ayrıca izolasyonun tahliye edebilmesi için belirli noktalarda drenaj bırakılması gerekir. İçeri giren suyun çıkış bulamadığı bir sistemde, en iyi kaplama bile zaman içinde zorlanır.
Denetim ve Planlama
İzolasyon altı korozyonun tamamen önlenmesi çoğu tesiste mümkün olmaz, bu nedenle yaklaşım riskin yönetilmesi üzerine kurulur. Hatlar risk seviyesine göre gruplanır ve denetim sıklığı bu gruplamaya göre belirlenir.
Riskli bölgelerde izolasyonun kısmi olarak açılması, gözle muayene için en kesin yöntemdir. Bunun yanında kaplama üzerindeki lekelenme, sac kaplamada deformasyon ve birleşimlerden sızan su izleri sahada erken uyarı sağlayan işaretlerdir.
Denetimlerin planlı duruş takvimiyle birlikte kurgulanması iş yükünü azaltır. Bakım yönetimi hizmetimiz kapsamında bu planlamayı tesisin çalışma düzenine göre birlikte oluşturabiliriz.
Rafineri ve Petrokimya Tesislerinde
Uzun boru hatlarının ve çok sayıda flanş bağlantısının bulunduğu tesislerde konu daha da öne çıkar. Rafineri ve petrokimya alanlarında yürüttüğümüz izolasyon çalışmalarında, uygulama detayları bu risk gözetilerek planlanır.
Mod Endüstriyel Servisler olarak tesisinizde bir değerlendirme yapmamızı isterseniz teklif formu üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Paslanmaz Çelik Hatlarda Durum
Paslanmaz çelik hatlarda tablo biraz farklı işler. Bu malzemede genel korozyon yerine, klorür kaynaklı gerilmeli çatlama riski öne çıkar. İzolasyon malzemesinden ya da deniz havasından gelen klorür, nemle birlikte metal yüzeyde birikebilir.
Bu nedenle deniz kıyısındaki tesislerde ve offshore uygulamalarda malzeme seçimi ayrı bir dikkat gerektirir. İzolasyon malzemesinin klorür içeriği düşük olan gruplardan seçilmesi bu riski azaltan uygulamalardandır.
Maliyet Tarafı
İzolasyon altı korozyonun asıl maliyeti, malzeme değişiminden değil duruş süresinden kaynaklanır. Hattın devre dışı kalması, üretim kaybı ve plansız müdahale maliyeti birlikte hesaba katıldığında tutar hızla yükselir.
Planlı bir denetim programıyla tespit edilen hasarda ise müdahale duruş takvimine yerleştirilebilir. İki senaryo arasındaki fark, önleyici çalışmanın neden daha ekonomik olduğunu açıklar.
Sıkça Sorulan Sorular
İzolasyon altı korozyon hangi sıcaklık aralığında daha çok görülür?
Karbon çelik hatlarda yaklaşık eksi on ile yüz yetmiş beş derece arası riskli bölge olarak kabul edilir. Sürekli yüksek sıcaklıkta çalışan hatlarda yüzey kuru kaldığı için risk azalır.
Hasar izolasyon sökülmeden fark edilebilir mi?
Kaplamadaki lekelenme, sac deformasyonu ve birleşimlerden sızan su izleri erken uyarı verebilir. Kesin değerlendirme için izolasyonun kısmi olarak açılması gerekir.
Hangi izolasyon malzemesi riski azaltır?
Su emme oranı düşük ve kapalı hücreli malzemeler nemin metal yüzeye ulaşmasını sınırlar. Malzeme seçimi çalışma sıcaklığıyla birlikte değerlendirilir.
Kaplama mı izolasyon mu daha belirleyici?
İlk savunma hattı metal yüzeydeki koruyucu kaplamadır. İzolasyon ve dış kaplama detayları bu korumayı destekleyen unsurlardır.