Endüstriyel tesislerde gerçekleştirilen bakım, revizyon, montaj ve duruş çalışmalarında kullanılan iskele sistemleri, çalışanların güvenli erişimini sağlayan kritik yapılardır. Ancak iskelelerin güvenli şekilde kullanılabilmesi için yalnızca doğru malzeme seçimi yeterli değildir. Kurulumdan söküme kadar tüm süreçlerin iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uygun şekilde planlanması ve uygulanması gerekir.
Yüksekte çalışma faaliyetlerinin önemli bir bölümünü oluşturan iskele çalışmaları; düşme, malzeme düşmesi, yapısal dengesizlik ve çevresel riskler gibi çeşitli tehlikeleri beraberinde getirir. Bu nedenle iskele kurulumunda iş güvenliği, yalnızca yasal bir zorunluluk değil, çalışanların korunması ve operasyonların güvenli şekilde sürdürülebilmesi için temel bir gerekliliktir.
Bu yazımızda iskele kurulumunda dikkat edilmesi gereken iş güvenliği uygulamalarını, yasal gereklilikleri ve güvenli çalışma prensiplerini ele alıyoruz.
İskele Kurulumunda İş Güvenliği Neden Önemlidir?
İskele çalışmalarında meydana gelen iş kazalarının önemli bir bölümü yüksekte çalışma kaynaklıdır. Düşmeler, malzeme düşmeleri ve hatalı kurulumlar ciddi yaralanmalara ve can kayıplarına neden olabilir.
İş güvenliği uygulamaları sayesinde;
- Çalışanların düşme riski azaltılır.
- Malzeme düşmesine karşı koruma sağlanır.
- Yapısal güvenlik artırılır.
- Operasyonel kesintilerin önüne geçilir.
- Yasal gerekliliklere uyum sağlanır.
Özellikle enerji santralleri, rafineriler, petrokimya tesisleri ve çimento fabrikaları gibi yüksek riskli endüstriyel tesislerde iskele güvenliği, proje başarısını doğrudan etkileyen unsurlardan biridir.
İskele Kurulumuna Başlamadan Önce Yapılması Gereken Hazırlıklar
Güvenli bir iskele kurulumu, sahaya ilk malzeme gelmeden önce başlar. Kurulum öncesinde çalışma alanının detaylı şekilde değerlendirilmesi gerekir.
Risk Değerlendirmesi Yapılması
Kurulum öncesinde çalışma alanındaki riskler belirlenmeli ve gerekli önlemler planlanmalıdır.
Risk değerlendirmesi kapsamında;
- Çalışma yüksekliği,
- Zemin koşulları,
- Yakın çevredeki faaliyetler,
- Enerji hatları,
- Araç ve ekipman trafiği gibi unsurlar değerlendirilmelidir.
Zemin ve Taşıma Kapasitesinin Kontrolü
İskele sisteminin güvenliği büyük ölçüde üzerine kurulduğu zemine bağlıdır. Yetersiz taşıma kapasitesine sahip zeminler, iskelenin stabilitesini olumsuz etkileyebilir.
Bu nedenle kurulum öncesinde zemin yapısı incelenmeli ve gerekli durumlarda ilave destek çözümleri uygulanmalıdır.
Malzeme Kontrolü
Kurulum öncesinde tüm iskele bileşenleri kontrol edilmelidir.
- Hasarlı parçalar kullanılmamalı,
- Deforme olmuş elemanlar sahaya alınmamalı,
- Tüm bileşenlerin sistem uyumluluğu doğrulanmalıdır.
İskele Kurulumunda Dikkat Edilmesi Gereken Temel Güvenlik Kuralları Nelerdir?
İskele kurulumunda güvenliğin sağlanabilmesi için belirli kurallara eksiksiz uyulması gerekir.
Kişisel Koruyucu Donanım Kullanımı
Kurulum ekipleri görevlerine uygun kişisel koruyucu donanımları kullanmalıdır.
Başlıca ekipmanlar:
- Baret
- Koruyucu ayakkabı
- İş eldiveni
- Emniyet kemeri
- Düşüş durdurma sistemleri
Özellikle yüksekte çalışma yapılan alanlarda emniyet kemerlerinin uygun ankraj noktalarına bağlanması kritik öneme sahiptir.
Toplu Koruma Önlemlerinin Kullanılması
İş güvenliği uygulamalarında öncelik her zaman toplu koruma sistemlerindedir.
Bu kapsamda;
- Korkuluk sistemleri,
- Ara korkuluklar,
- Topuk levhaları,
- Güvenlik ağları,
- Erişim merdivenleri uygun şekilde kullanılmalıdır.
Doğru Kurulum Sırasının Takip Edilmesi
İskele bileşenleri üretici talimatlarına ve proje gerekliliklerine uygun şekilde monte edilmelidir.
Bağlantı noktalarının eksiksiz tamamlanması, ankrajların zamanında uygulanması ve platformların güvenli şekilde yerleştirilmesi yapısal güvenlik açısından büyük önem taşır.
İskele Kurulumu ve Sökümünde Yetkili Personel Zorunluluğu Nedir?
İskele kurulumu ve sökümü uzmanlık gerektiren faaliyetlerdir. Bu nedenle çalışmalar yalnızca gerekli eğitimleri almış ve görevlendirilmiş personel tarafından yürütülmelidir.
Yetkili personel;
- Sistem bileşenlerini tanır,
- Kurulum sıralamasını bilir,
- Riskleri değerlendirebilir,
- Güvenlik prosedürlerini uygular.
Eğitimsiz veya yetkilendirilmemiş kişilerin kurulum sürecine müdahale etmesi, ciddi güvenlik riskleri oluşturabilir.
Kurulum ekiplerinin yüksekte çalışma, kişisel koruyucu donanım kullanımı ve iskele montaj-demontaj konularında gerekli eğitimleri almış olması gerekir.
Kurulum Sonrası Kontrol ve Periyodik Denetimler
İskele kurulduktan sonra doğrudan kullanıma açılmamalıdır. Öncelikle gerekli teknik kontrollerin gerçekleştirilmesi gerekir.
Kontrol sürecinde;
- Bağlantılar,
- Ankraj noktaları,
- Platformlar,
- Korkuluklar,
- Erişim sistemleri,
- Taşıyıcı elemanlar incelenerek sistemin güvenli olduğu doğrulanmalıdır.
İskele kullanım süresince de düzenli denetimler yapılmalıdır.
Özellikle;
- Şiddetli rüzgâr,
- Yoğun yağış,
- Deprem,
- Araç çarpması,
- Yapısal değişiklikler sonrasında yeniden kontrol gerçekleştirilmelidir.
Düzenli denetimler, olası risklerin erken tespit edilmesine ve güvenli çalışma koşullarının korunmasına katkı sağlar.
İskele Güvenliğini Düzenleyen Mevzuat ve Standartlar
Türkiye'de iskele çalışmalarında iş güvenliği uygulamalarının temelini 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu oluşturmaktadır.
İşverenler;
- Risk değerlendirmesi yapmak,
- Güvenli çalışma ortamı oluşturmak,
- Çalışan eğitimlerini sağlamak,
- Gerekli koruyucu tedbirleri almak ile yükümlüdür.
Teknik açıdan ise TS EN 12811 standardı, geçici iş ekipmanı olarak kullanılan iskele sistemlerinin tasarım, performans ve kullanım kriterlerini tanımlayan temel standartlardan biridir.
Bu standartlara uygun şekilde planlanan ve kurulan iskele sistemleri, güvenli çalışma ortamının oluşturulmasına katkı sağlar.
Mod Endüstriyel Servisler'in İş Güvenliği Yaklaşımı
Mod Endüstriyel Servisler olarak tüm iskele projelerinde iş güvenliğini tasarım ve planlama aşamasından itibaren sürecin merkezinde konumlandırıyoruz.
Enerji santralleri, rafineriler, petrokimya tesisleri, çimento fabrikaları ve diğer endüstriyel tesislerde gerçekleştirdiğimiz iskele uygulamalarında;
- Mühendislik kontrollü çözümler,
- Statik değerlendirmeler,
- Güvenli erişim planlamaları,
- Eğitimli saha ekipleri,
- Kalite ve iş güvenliği prosedürleri
ile projelerin güvenli ve verimli şekilde yürütülmesini destekliyoruz.
Sık Sorulan Sorular
İskele kurulumu kim tarafından yapılmalıdır?
İskele kurulumu, gerekli eğitimleri almış ve yetkilendirilmiş personel tarafından gerçekleştirilmelidir. Eğitimsiz veya görevlendirilmemiş kişilerin kurulum sürecine müdahale etmesi güvenlik riski oluşturabilir.
İskele ne zaman kontrol edilmelidir?
İskeleler kurulum tamamlandıktan sonra kullanıma alınmadan önce kontrol edilmelidir. Ayrıca olumsuz hava koşulları, yapısal değişiklikler veya iskelenin güvenliğini etkileyebilecek olaylar sonrasında yeniden denetlenmelidir.
İskele kurulumunda hangi kişisel koruyucu donanımlar kullanılmalıdır?
Çalışanlar baret, koruyucu ayakkabı, iş eldiveni ve gerekli durumlarda emniyet kemeri ile düşüş durdurma sistemleri kullanmalıdır. Kullanılan ekipmanların ilgili standartlara uygun ve periyodik olarak kontrol edilmiş olması gerekir